Chuyển từ than và dầu FO sang khí đốt: Nhà máy xuất khẩu giảm phát thải Scope 1 được bao nhiêu?

24/09/2026

Từ năm 2026, nhà máy xuất khẩu sang EU — đặc biệt các ngành thép, nhôm, xi măng, phân bón — đang đối mặt với một yêu cầu mới: phải khai báo và chứng minh lượng phát thải khí nhà kính trong quá trình sản xuất. Trong đó, phát thải từ đốt nhiên liệu tại nhà máy là phần đầu tiên cần kiểm soát.

Nhiều nhà máy đang tìm cách giảm con số này mà không cần đầu tư lớn. Chuyển từ than hoặc dầu FO sang khí đốt — LPG hoặc CNG/LNG — là một trong những bước đơn giản và đo lường được ngay.

Scope 1 là gì — và tại sao nhà máy xuất khẩu phải quan tâm ngay bây giờ?

Scope 1: Phát thải khí nhà kính trực tiếp từ hoạt động của chính nhà máy — bao gồm đốt nhiên liệu tại lò hơi, lò nung, lò sấy và các thiết bị nhiệt khác. Đây là phần nhà máy kiểm soát hoàn toàn.

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism): Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU — quy định từ 01/01/2026, buộc nhà nhập khẩu EU phải mua chứng chỉ carbon tương ứng với lượng phát thải trong quá trình sản xuất hàng hóa nhập khẩu. Nhà máy Việt Nam xuất khẩu sang EU sẽ phải khai báo và chứng minh phát thải Scope 1 để xác định mức phí.

Các ngành chịu tác động trực tiếp đầu tiên gồm thép, nhôm, xi măng, phân bón và hydrogen. Nhưng từ năm 2030, EU có thể mở rộng CBAM sang dệt may, hóa chất và nhiều ngành khác. Với nhà máy tiêu thụ nhiên liệu đốt lớn, Scope 1 từ đốt than hay dầu FO thường chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng phát thải — và đây cũng là phần dễ can thiệp nhất.

Tại sao chuyển nhiên liệu đốt là bước đầu tiên hợp lý?

Để giảm Scope 1, nhà máy có nhiều lựa chọn — từ lắp điện mặt trời, chuyển sang hydrogen, đến cải tiến quy trình sản xuất. Tuy nhiên phần lớn các giải pháp đó đòi hỏi đầu tư lớn, thời gian dài và thay đổi thiết bị căn bản.

Chuyển nhiên liệu đốt từ than hoặc dầu FO sang LPG hoặc CNG/LNG có ba lợi điểm thực tế:

→ Tác động ngay lập tức: Mỗi mẻ sản xuất sau khi chuyển đổi đã có hệ số phát thải thấp hơn — không cần chờ dự án dài hạn.

→ Đo lường được: Lượng CO₂ giảm được tính theo hệ số phát thải chuẩn quốc tế (IPCC/IEA) — dễ đưa vào báo cáo kiểm kê khí nhà kính và hồ sơ CBAM.

→ Hạ tầng triển khai nhanh: Hệ thống LPG hoặc CNG có thể lắp đặt và đưa vào vận hành trong 4–7 tuần, không cần thay lò hay đại tu thiết bị đốt đối với nhiều loại lò hiện tại.

Giảm được bao nhiêu — con số cụ thể

Hệ số phát thải CO₂: Lượng CO₂ thải ra khi đốt cháy một đơn vị nhiên liệu, tính theo kg CO₂/mmBTU hoặc tấn CO₂/tấn nhiên liệu. Hệ số này được chuẩn hóa bởi IPCC và IEA — dùng để so sánh mức độ ô nhiễm giữa các loại nhiên liệu.

mmBTU: Đơn vị đo nhiệt lượng quốc tế (một triệu BTU) — dùng để quy đổi các loại nhiên liệu về cùng một nền tảng năng lượng, giúp so sánh hệ số phát thải một cách công bằng.

Bảng 1: Hệ số phát thải CO₂ theo loại nhiên liệu

Loại nhiên liệu	kg CO₂/mmBTU	tấn CO₂/tấn nhiên liệu	Mức độ phát thải
Than đá	~94	~2,42	Cao nhất
Dầu FO (Fuel Oil)	~77	~3,15	Cao
LPG (Propane/Butane)	~63	~2,98	Thấp hơn 33%
CNG / LNG (Metan)	~53	~2,75	Thấp nhất

Nguồn: IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories 2006 (cập nhật 2019); IEA CO₂ Emissions from Fuel Combustion.

Ví dụ tính: Nhà máy đang dùng 100 tấn than/tháng

Lượng CO₂ hiện tại: 100 tấn than × 2,42 tấn CO₂/tấn than = 242 tấn CO₂/tháng → 2.904 tấn CO₂/năm

Chuyển sang LPG: Cùng nhiệt lượng → ~82 tấn LPG/tháng × 2,98 = 244 tấn CO₂/tháng* Chuyển sang CNG: Cùng nhiệt lượng → ~47.000 Sm³ CNG/tháng → ~163 tấn CO₂/tháng

→ Chuyển sang LPG: Giảm ~0 tấn CO₂/tháng về số lượng, nhưng giảm ~33% hệ số phát thải/mmBTU — quan trọng khi tính cường độ carbon (CO₂/đơn vị sản phẩm)

→ Chuyển sang CNG/LNG: Giảm ~79 tấn CO₂/tháng → ~948 tấn CO₂/năm, tương đương giảm 33% phát thải Scope 1 từ đốt nhiên liệu

(*) Lưu ý: LPG có hệ số phát thải/mmBTU thấp hơn than ~33%, nhưng nhiệt trị/kg cao hơn nên lượng tiêu thụ thực tế ít hơn — tổng CO₂ thực tế thường giảm đáng kể khi tính đúng theo nhiệt lượng cần thiết. Con số trên mang tính minh họa — liên hệ DATA Energy để tính cụ thể theo lò hơi thực tế của nhà máy.

Quan sát từ DATA Energy

Chuyển nhiên liệu đốt không phải là giải pháp duy nhất để giảm phát thải — nhưng thường là bước đầu tiên khả thi nhất với nhà máy đang dùng than hoặc dầu FO. Hạ tầng LPG hoặc CNG có thể triển khai trong 4–7 tuần, lượng CO₂ giảm được đo lường ngay bằng hệ số chuẩn IPCC — đủ để đưa vào báo cáo kiểm kê khí nhà kính và hồ sơ CBAM nộp cho đối tác EU.

Mức giảm thực tế phụ thuộc vào loại lò, công suất và loại than hoặc FO đang dùng. DATA Energy có thể hỗ trợ ước tính con số cụ thể sau khi khảo sát hệ thống thực tế tại nhà máy.

Nhà máy của bạn đang dùng than hoặc dầu FO và cần ước tính mức giảm phát thải Scope 1 khi chuyển sang LPG hoặc CNG? Liên hệ DATA Energy để được khảo sát và tính toán cụ thể — không mất phí.

→ Liên hệ DATA Energy

Hotline: 028.62757005 | Ms. Oanh: 0985.142.050